Ghasiram Hardev Sharma: een Indiaas portret uit de Mary McFadden collectie
- 8 uur geleden
- 3 minuten om te lezen
Een impulsaankoop kan een bron zijn van zorg. Een schilderij zonder auteur, een portret waarvan de zitter onbekend is, maar wel een werk van kwaliteit. Het kost veel tijd om antwoorden te vinden op de vragen die dergelijke werken oproepen en het is maar de vraag of ze uiteindelijk iets opleveren. Daartegenover stelt echte kwaliteit nooit teleur en is op zichzelf al reden genoeg om iets aan te kopen. Toch ben ik pas tevreden als ik het raadsel achter een werk heb opgelost. Te veel losse eindjes maken mij rusteloos. En zonder een compleet verhaal bied ik een werk liever niet aan. Daarom probeer ik impulsaankopen zoveel mogelijk te vermijden, zeker wanneer ze buiten mijn expertisegebied vallen.
New Yorkse veiling van ‘High Priestess of fashion’ Mary McFadden
Vorig jaar zomer volgde ik vanuit huis een veiling in New York met kunst en objecten uit de collectie van Mary McFadden (1938–2024), de Amerikaanse modeontwerpster, kunstverzamelaar en voormalig redacteur bij Vogue. Het aanbod was veelzijdig: 15e-eeuwse Boeddha’s, Chinese rolschilderingen, Japanse vazen en ander Aziatisch erfgoed.
Tussen al dat moois verscheen een ingelijste tekening, eenvoudig omschreven als ‘een Indiase prins’. Het portret trok mijn aandacht, al wist ik niet precies waarom. De tekening toont een zittende man, met karakteristieke sieraden, een tulband en ceremoniële kleding. Het portret is schetsmatig opgezet, met een zorgvuldige uitgewerkte weergave van het gezicht in gouache. McFadden stond bekend om haar exquise smaak, dus moest het wel iets bijzonders zijn, zo redeneerde ik. De beschrijving was summier: maker onbekend, vermoedelijk rond 1800 vervaardigd. Misschien een portret van een Britse tekenaar actief in India? Over tien minuten ging het lot onder de hamer. Geen tijd voor onderzoek. Voor ik het wist, had ik geboden. En nog eens. En nog eens. Ik won.
De pret verging mij al snel. De verzendkosten naar Nederland waren hoog, de douanekosten al helemaal. En dat alles voor een werk dat niet in mijn verkoopcollectie past en waar ik weinig verstand van heb. Waar begin je dan met onderzoek? Zoals altijd: met een visuele analyse en literatuuronderzoek. Al snel merkte ik dat de instrumenten die ik gewend ben te hanteren voor Westerse kunst, niet zomaar toepasbaar zijn op Indiase kunst. Alleen al de taalbarrière en de totaal andere beeldcultuur maakten het een lastige zoektocht.
Het inschakelen van een hulplijn: De ontdekking van Ghasiram Hardev Sharma
Wat doe je als je onderzoek spaak loopt? Schakel een hulplijn in! Via een blog over Indiase prinsen kwam ik in contact met de schrijver. Het bleek een PhD’er uit Bangalore die zich specialiseert in de adellijke dynastieën van India. De zittende man kwam hem vaag bekend voor. Na enig speurwerk vond hij een tekening in de collectie van het Smithsonian’s National Museum of Asian Art in Washington: een portret van dezelfde man, dezelfde compositie, van dezelfde hand. Het betrof niet een prins, maar een hogepriester.
Het werk is vervaardigd door Ghasiram Hardev Sharma (1868–1931), een invloedrijk schilder aan het hof van Mewar (Rajasthan). Sharma geldt als een sleutelfiguur in de overgang van de traditionele Indiase miniatuurkunst naar een meer naturalistische portretstijl rond 1900. Hij combineerde de tempeltraditie van zijn voorouders met een moderne, meer Europese benadering. Zijn portretten onderscheiden zich door verfijnde lijnvoering, karakterstudie en een subtiele menging van stijlen. Bovendien was hij een getalenteerd fotograaf.
Geen prins maar een hogepriester: Tilakayat Govardhanlalji
Het portret toont Tilakayat Govardhanlalji (1862–1934), de hogepriester van de Pushtimarg-sekte en Sharma’s belangrijkste mecenas, die door de kunstenaar in verschillende levensfasen is vereeuwigd. Govardhanlalji was de beheerder van de beroemde Shreenathji-tempel in Nathdwara (Rajasthan), een belangrijk centrum van Krishna-verering. Onder zijn leiding bloeide de cultuur rond muziek, religie en kunst. Daarmee werd hij een belangrijke hoeder van zowel religieus erfgoed als artistieke traditie. Govardhanlalji promoveerde Ghasiram tot hoofd van de schilderafdeling, waarmee hij een centrale rol speelde in de organisatie en supervisie van de artistieke productie van de tempel.
Geen tekening uit 1800 dus, maar rond 1900. Geen Brit, maar een Indiase kunstenaar. Geen prins, maar een hogepriester. Daarbij komt dat Sharma’s werk tamelijk zeldzaam en goed vertegenwoordigd is in Amerikaanse en Aziatische musea. Een onverwachte vondst dus, die ik zonder hulp waarschijnlijk nooit goed had kunnen duiden. Een mooi voorbeeld dat laat zien hoe belangrijk het is om kennis te delen en gebruik te maken van elkaars expertise.
